Covilhã - As suas Igrejas IV

   Pesquisando no ANTT o Mosteiro de São Pedro de Arganil verificámos que em 1187 se designava por Mosteiro de Arganil, mas mais tarde por Monasterij Sancti Petri de Arganil,  como nos aparece no documento e, posteriormente, por Mosteiro de Folques ou Mosteiro de São Pedro de Folques. Sobre a igreja de Sancti Iohanis de Manta in Collo de Covelliana sabemos que o padroado desta igreja foi doado ao Mosteiro por João Mendes, seu fundador e ainda que houve uma causa em que foram partes os clérigos e paroquianos da igreja e o prior e frades do Mosteiro de São Pedro de Arganil de que foi delegado apostólico o bispo da Guarda (Egitânia).

    Continuamos a publicar alguns destes documentos encontrados no espólio de Luiz Fernando Carvalho Dias.
  

[...]

Interrogatório das Testemunhas

           Domnus (? ) Pelagius de Sousa iuratus et interrogato quis hedificavit ecclesiam aut fecit dixit quod nesciebat sed viderat ibi domnum Iohanem Menendj. Interrogato si viderat ibi fratres de Arganil in possione ecclesie dixit quod viderat sed nesciebat sub qua forma. Interrogatus si quis facit ecclesiam est patronus dixit quod nesciebat. Interrogato si patronus potest dare patronatum cuilibet dixit similiter.

            Domnus Egeas presbiter iuratus et interrogato ab utraque parte quis hedificavit ecclesiam dixit quod nesciebat sed audierat dicere quod alter fundaverat eam et non Iohanem Menendj tamen viderat ibi Iohanem Menendj pro domino usque ad mortem suam. Interrogato si viderat ibi fratres de Arganil in possione ecclesie dixit quod viderat ibi fratres et audivit quod Iohanes Menendj volebat dare eis eam. Interrogato si consuetudo est aut usus terre quod qui fundat ecclesiam aut facit est patronus dixit quod sic quia domnus ....... dedit ecclesiam Sancti Iacobj fratribus de Sancto Georgio et alij de villa dederunt ecclesias cui voluerunt. Interrogato si Johanes Menendj intravit predictam ecclesiam per vim aut per arma dixit quod nesciebat. Interrogato quis abbadavit ecclesiam post mortem Iohanes Menendj dixit quod credebat quod parrochiani cum episcopo et vidit ibi Gonsalvum Menendj pro domino et priore usque ad locum istum sunt testes ........................................

            Domnus Suerius laicus iuratus et interrogato quis hedificavit ecclesiam aut fecit dixit quod nesciebat. Interrogato si viderat ibi fratres de Arganil in posione ecclesie dixit quod non. Interrogatus si qui facit ecclesiam aut hedificat est patronus dixit quod sic mihi viderat. Interrogato si patronus potest dare suum patronatum cuilibet dixit quod nesciebat.

            Decanus Egitaniensis iuratus et interrogatus si Iohanes Menendi intravit ecclesiam per vim vel cum armis vel ...... respondit quod sic. Interrogatus si Johanes Menendi fuit integratus de ipsa ecclesie usque ad obitum suum respondit quod sic et post mortem istius statam fuit abadata de Gonsalvo Menendj per episcopum et parrochianes. Interrogato si vidit inde fratres de Arganil integratos respondit quod non usque ad locum istud sunt testes producta ex parte monas terij esse ( ? ).

            Suerius prior de Sancta Maria de Carantonia iuratus et interrogatus si Iohanis Menendj intravit ecclesiam Sancti Iohanis per vim aut si projecerat domnum Michaelem per arma dixit quod nesciebat. Interrogatus si Iohanes Menendi fuit integratus usque ad suam mortem de ecclesia dixit quod sic. Interrogatus si post ea fuit abadata sine fratribus dixit quod nesciebat sed viderat inde domnum Gunsalvum ibi sed nesciebat si tenebat eam in commendatam si erat prior. Interrogatus si viderat ibi fratres de Arganil post mortem Iohannis Menendj dixit quod non.

            Suerius Calvus iuratus et interrogatus si Johanes Menendj projecterat domnum Michaelem priorem de ecclesia Sancti Iohanis dixit quod sic. interrogatus si domnus Michaelis populavit ipsam ecclesiam dixit quod sic. Iohanes Menendi inde projecterat domnum Michaelem fuit integratus inde usque ad suam mortem. Interrogatus si post mortem Iohanes Menendi fuit priorata sine fratribus dixit quod fuit de domno Gonsalvo et de Martino Pelagii et nec fratribus nec parrochianis.

            Iohanes Salvatoris iurato et interrogato dixit quod domnus Michaelis fundaverat ecclesiam et recepit ibi Johanem Menendj in medietatem et habuerunt ambo intencionem super eam et plagas et percusiones et post fecerunt convencionem et Johanes Menendi comparavit medietate domno Michaelem et recessit domnus Michaelis et Johanes Menendi fecit ecclesiam do novo et remansit pro domno et tenuit eam usque ad suam mortem et post fuit priorata de domno Gonsalvo e de Martino Pelagii cum parrochianis et cum episcopo et sine fratribus.

            Menendus Tabas iurato et interrogato quis fundaverat ecclesiam dixit quod domnus Michaelis et dixit quod nesciebat si Johanes Menendi fundaverat eam sed tenebat quod habebant eam per medium et post habebunt ambo intencionem et Johanes Menendi projecit inde domnum Michaelem per vim et per arma et cecidit ( ? ) ecclesia post Johanes Menendi melioravit eam et tenuit eam usque ad mortem et post fuit priorata de Gonsalvo Menendi et de Martino Pelagii per parrochianos et per episcopum. Interrogatus si fratres de Arganil fuerant integrati de possessione eclesie vel de patronatu dixit quod non.

            Domnus Monteiro laicus iuratus et interrogatus quis fecerat ecclesiam dixit quod nesciebat sed viderat inde Johanem Menendi domnum usque ad suam mortem. Interrogatus si Johanes Menendi intraverat ipsam ecclesiam per vim dixit quod nesciebat. Interrogatus si viderat ibi fratres de Arganil integratos de patronatu aut de possessione dixit quod viderat ibi unum fratrem de Arganil Johanem Gonsalvi nomine sed nesciebat ...... quomodo stabat ibi. Interrogatus si fuit priorata sine fratribus post mortem Johanes Menendi dixit quod nesciebat.

            Menendus Alfonsi laicus iuratus et interrogatus quis fundaverat ecclesiam dixit quod nesciebat sed viderat inde Johanem audierat quod domnus Michaelis fundaverat eam. Interrogatus si Johanes Menendi intraverat ecclesiam per vim dixit quod nesciebat sed viderat Johanem Menendi domnum usque ad mortem. Interrogatus quis fecerat ecclesiam dixit quod Gonsalvinus de Galiana fecerat oussiduam et Johanes Menendi cum parrochianis fecerit corpus ecclesie. Interrogatus si fratres de Arganil fuerant integrati de possesione vel de patronatu dixit quod nesciebat. Interrogato si fuerat priorata post mortem Iohanis Menendj dixit quod ante mortem Iohanis Menendj vocavit tres parrochianos et dedit eos claves et rogavit  eos quod pro eraancia quam habebat cum illis quod darent ecclesiam Gonsalvo Menendj et post venerunt duos fratres de Arganil et voluerunt intrare ecclesiam et illi qui tenebant encomendatam autem posuerunt bestias fratrum per frena et posuerunt eos extra et postea parrochiani et episcopus dederunt eam Gonsalvo Menendj et  Martino Pelagij post domnum Gonsalvum.

            Johanninus Colmeiro laicus iuratus et interrogato quis fecerat ecclesiam dixit quod nesciebat. Interrogato si Johanes Menendj intraverat ecclesiam per vim dixit quod nesciebat sed viderat inde Johanem Menendj domnum usque ad suam mortem. Interrogato si viderat fratres de Arganil integratos de patronatu vel de possessione dixit quod non. Interrogato quis abadavit ecclesiam post mortem Iohanis Menendj dixit quod Johanes Menendj dederat illam Gonsalvo Menendj. Et post parrochiani cum episcopo dederunt eam Martino Pelagij.

            Domnus Dominicus laicus iurato et interrogato quis fundavit ecclesiam dixit quod audierat dicere quod domnus Michael sed non viderat. Interrogato si Iohanis Menendj intraverat ecclesiam per vim aut si projecerat idem domnum Michaelem dixit quod audierat hoc dicere sed non viderat. Interrogato quis fecerat ecclesiam dixit quod nesciebat sed viderat inde Johanem Menendj domnum usque ad mortem. Interrogato si viderat fratres de Arganil integratos de patronatu vel de possione dixit quod non. Interrogato quis abbadaverat ecclesiam post mortem Johanis Menendj dixit quod ille mandaverat eam domno Gonsalvo et parrochiani per mandatum episcopi dederunt eam domno Gonsalvo.

            Suerius Iohanis canonicus Sancte Marie iuratus et interrogato pro utraque parte quis fundaverat ecclesiam dixit quod Johanis Menendj et domnus Michael et post habuerunt anbo intentionem super eam et domnus Michael fuit propulsatus a Johanne Menendj de ipsa ecclesia et post fecerunt conventione et Johanes Menendj comparavit de domno Michaele unam casam laicalem quod non habitaret ibi nec haberet cum intencione. Prior Johanes Menendj remansit in possione ecclesie et pro domno. Et fecit ecclesiam et possedit eam usque ad mortem. Interrogato si viderat ibi fratres de Arganil in possione dixit quod viderat ibi unum fratrem nomine Iohanem Gonsalvi sed nesciebat sub quo modo. Interrogato si quis facit ecclesiam aut fundat est patronus dixit quod sic. Et dixit quod Iohannes Menendj erat patronus predicte ecclesie. Interrogato si patronus potest dare patronatum ecclesie cuilibet dixit quod sic quia fuerat usus et iste testis ductus fuit pro utraque parte. Interrogato quis abbadavit ecclesiam post mortem Iohannis Menendj dixit quod ipse domnus Iohanes Menendj mandavit eam domno Gonsalvo et parrochiani et episcopus post dederunt eam domno Gonsalvo.

            Johanes de Sayo laicus iuratus et interrogato quis fecerat aut fundaverat ecclesiam dixit quod nesciebat sed audierat dicere quod alter clericus fundaverat eam cum Iohane Menendj tamen dixit quod nunquam viderat ibi alium domnum nisi Johanem Menendj. Interrogato si viderat ibi fratres de Arganil in possione vel patronatu dixit quod viderat ibi unum fratrem nomine Petrum Alvarinum clavicularium et alium qui dicebatur Iohanis Gonsalvi tamen Johane Menendj erat domnus. Interrogato si albadaverat ecclesiam cum fratribus dixit quod non sed parrochiani cum episcopo dederunt domno Gonsalvo Menendj.

            Petrus Bonus iurato et interrogato quis fundaverat ecclesiam dixit quod nesciebat sed viderat quando Johanes Menendj profecerat inde domnum Petrum clericum per vim et per arma. Interrogato quis fecerat ecclesiam dixit quod nesciebat Et dixit quod Johanes Menendj averat inde dominus usque ad mortem. Interrogato si fratres de Arganil fuerant in possione vel patronatu dixit quod non. Et dixit quod audivit dicere quod Johanes Menendj dederat fratribus de Arganil mediatatem unius almuie et unius vinee      . Interrogatus quis abbadaverat ecclesiam post mortem Johanis Menendj dixit quod parrochianj cum episcopo dederant eam domno Gonsalvo.

            Petrus Calvus laicus interrogato et iurato quis hedificavit ecclesiam dixit quod nesciebat sed audierat dicere quod Johanis Menendj fecerat eam cum alio clerico. Et viderat Johanem Menendj domnum ipsius ecclesie usque ad mortem. Interrogato si viderat ibi fratres de Arganil in possione ecclesie dixit quod viderat ibi unum fratrem clavicularium nomine Petrum Alvarinum et Johanes Menendj erat domnus ipsius ecclesie Et projecit Johanem Menendj postea inde ipsum fratrem. Interrogato si est consuetudo quod quis facit ecclesiam aut fundat est patronus dixit quod sic. Interrogato si patronus ecclesie potest dare patronatum cuilibet dixit quod sic ... cum parrochianis. Interrogato si Johanes Menendj intraverat ipsam ecclesiam per arma aut per vim dixit quod non sed dixit quod fecit eam. Interrogato si Johanes Menendj fuit integratus de ipsa ecclesia dixit quod fuit usque ad morte. Interrogato quis abbadavit ecclesiam post mortem Johanes Menendj dixit quod parrochiani per medietatem Johanis Menendj dederunt eam Gonsalvo Menendj et iste testis fuit prductus ab utraque parte.

            Martinus Pelagij prior Sancte Marie iuratus et interrogato si Iohanes Menendj intravit ecclesiam per vim aut per arma dixit quod nesciebat aut si projecterat inde domnum Michaelem dixit quod audierat dicere quod domnus Michael hedificavit eam. Et audierat quod propulsaverat inde Johanes Menendj domnum Michaelem pro parte ....... dixit quod viderat inde domnum Johanem Menendj usque ad mortem ........... freires et fratres in possione ecclesie. ...................................................................................................parrochianos et concilium et capitulum quod rogarent episcopum quod dedisse ecclesiam Gondisalvo Menendj quia ipse erat sua projenie. Et dixit quod ........ Johanes Menendj monasterio de Arganil unam equam promissit intrare cum suo ..... et medietatem unius vinee Et mediatatem unis almuie qui domnus Gonsalvus .......... Interrogato quis mandaverat ecclesiam post mortem Iohanis Menendj dixit quod parrochiani cum ipsis ...........

            Johanes Molveiro laicus interrogatus et iuratus qui hedificavit ecclesiam dixit quod domnus Michael et post Johanes Menendj projecit inde domnum Michaelem per arma et per vim et post Johanes Menendj melioravit in factura ecclesie. Interrogato si viderat ibi fratres de Arganil ......... ecclesie dixit quod non. Interrogato si quis facit aut fundat ecclesiam est patronus dixit quod nesciebat quid erat patronus. Et dixit quod quando Johanes Menendj jacebat infirmus ..... mortuus fuit quod reliquit ecclesiam in posse parrochianorum que abbadarent eam cum episcopo. Et post dederunt ipsi ecclesiam Gonsalvo Menendj et cum episcopo. Et de patronatu dixit quod erat usus et consuetudo quod qui hedificat eam quod potest dare cuicunque voluerit est testis ab utraque parte.

                        Iste est titulus ........ ex parte ecclesie Sancti Johanis de Manta in Collo ....... archipresbiter super hoc damus vobis istas testes quia quando Iohanes Menendj intraverat ecclesiam Sancti Johanis intravit ..... cum asnis et per forciam et intravit inde domnum Michaelem qui eam populavit et quod Iohanes Menendj fuit integratus usque ad suam mortem Et quod post ea fuit abbadata sine fratribus et quod ante nec postea nunquam inde videmus fratres de Arganil integratos de patronatu nec de possione.

(FIM)

Fonte - ANTT, Cx. mº 2, nº 4 

As Publicações do Blogue:

http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2012/09/covilha-as-publicacoes.html

http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2013/05/covilha-o-2-aniversario-do-nosso-blogue.html

Estatística baseada na lista dos sentenciados na Inquisição publicada neste blogue:
http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2011/11/covilha-lista-dos-sentenciados-na.html

Publicações sobre as igrejas no nosso blogue:
http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2014/05/covilha-as-suas-igrejas-ii.html

http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2014/03/covilha-as-suas-igrejas-i.html

http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2012/10/covilha-as-igrejas-do-seculo-xiv.html

Covilhã - As suas Igrejas III

  Pesquisando no "site" do ANTT o Mosteiro de São Pedro de Arganil verificámos que em 1187 se designava por Mosteiro de Arganil, mas mais tarde por Monasterij Sancti Petri de Arganil,  como nos aparece no documento e, posteriormente, por Mosteiro de Folques ou Mosteiro de São Pedro de Folques. Sobre a igreja de Sancti Iohanis de Manta in Collo de Covelliana sabemos que o padroado desta igreja foi doado ao Mosteiro por João Mendes, seu fundador e ainda que houve uma causa em que foram partes os clérigos e paroquianos da igreja e o prior e frades do Mosteiro de São Pedro de Arganil de que foi delegado apostólico o bispo da Guarda (Egitânia).
  Continuamos a publicar alguns destes documentos encontrados no espólio de Luiz Fernando Carvalho Dias.
  

[...]

Interrogatório das Testemunhas

            Joahes Petri presbiter iurato et interrogato dixit quod vidit Pelagium Calvum facere aptum occidentalem Sancti Iohanis per sumptum johanis menendj et vidit carpentarios tegere ecclesiam per sumptum Ihanis menendj et vidit quando posuerunt super tegulas per sumptum eius.

Interrogato si Iohanes Menendj erat patronus dixit illum scio... esse dominum.

Interrogato si viderat Johanes Menendj dare ecclesiam Sancti Iohannis fratribus de Arganil dixit non vidisset audivi dicere quod dederat Johanes Menendj ecclesiam fratribus de Arganil et fecerat illis inde kartam ......... dixit quod viderat ibi stare unum fratrem de Arganil pro clavicellaria et alium pro capellano et  postea vidit alium pro capellano.

Interrogato si parrochiani erant patroni dixit quod nescio. De fundamento ecclesie dixit nesciebat quis fundaverat.

            Arcipresbiter iuratus et interrogatus dixit quod sciebat Johanes menendj esse canonicum Sancte Marie et sciebat domnum Mi esse in Sancto Johane de Manta de manu Johanes Menendj prout credebat ipse postea expulit inde illum et postea vidit Jo. Menendj stare ante arcepiscopum Compostellanensis et vinxit ecclesiam et vidit ibi stare unum fratrem de Arganil et audivit quod Jo. Menendj dederat patronatum fratribus de Arganil.

Interrogatus si Jo. Menendj erat patronus dixit quod nesciebat sed sciebat esse dominum.

Interrogatus si parrochiany erant patronj dixit quod nesciebat dixit quod nesciebat ... daverat ecclesiam sed dixit quod illud quod erat ibi factum credebat quod facerat Jo. Menendj.

            Gonsalvus Suarij clericus iuratus et interrogatus dixit quod vidit quando erat puer et erat monachinus Jo. Menendj fundare ibi ecclesiam Sancti Jojannis et facere et vidit ibi priorem de Arganil stare et .... Jo. Menendj dabat post mortem suam patronatum ipsius ecclesie et ecclesiam Monasterio de Arganil et quod fecerat inde cartam. Interrogatus si erat Jo. Menendj patronus dixit quod erat patronus antecedens .... parrochiarnj erant patronj dixit quod nesciebat et dixit quod viderat ... kartam .

            Pelagius Suerij sutor iuratus et interrogatus dixit quod sciebat stare in ecclesia Sancti Johanis duos fratres unum pro capellano et alium pro clavicellario sed nesciebat quod qua de causa. Interrogato de aliis dixit ... dixerat ex parte parrochianorum sancti iohanis.

            Suerius Gonsalvi clericus Sancti Iohanis iuratus et interrogatus dixit quis fundaverat ecclesiam Sancti Iohanis dixit quod nesciebat sed sciebat ibi pariente stare de antico et sciebat ibi stare domnum Michaelem et demum Michaelem Petrum clericos et dabant inde terciam. Jo. Menendj qui erat canonicus Sancte Marie et stabat illuc postea per ius Sancte ecclesie expulit ab ecclesie Sancti Iohanis Jo. Menendj alios clericos et dixit quod Gonsalvus fecerat ousiam et portas et alpenderem suis expensis et dedit ibi de suis pecudibus de quibus hodie edificatam habetur in ecclesia et parrochiani emerunt unum capum de Gº Petras ex... ad faciendam ecclesiam et per expensas Jo. Menendj et parrochianorum dederunt portam et detulerunt parrochianj et dederunt ecclesie unam casam et Jo. Menendj fecit corpus ecclesie et dedit finem et postea ivit ad Arganil et fratres accomodaverunt ej de suis denarijs et fecit ... pactum quod post mortem eius daret illis ecclesiam et interrogatus postea tenuit ibi duos fratres de Arganil unum pro capellano et alium pro clavicellaria postea episcopus fecit capitulum et exortavit eos qui darent ecclesiam fratribus vel freires postea venit Menendus gunsalvj prior de Arganil ad Sanctum Johanem et dixit Jo. Menendj prior ego edificavj hunc locum et feci et qualem pactum feci priorj Pelagio d’ Aguiar et priorj Petro Menendj tale concedo vobis et do vobis illam ecclesiam cum posesionibus qua es ........ ... dixit S. Gunsalvj contradico et apello ad procuratorem quia episcopus excomunicavit eos qui darent ecclesias fraires vel fratribus et propter hoc astulit Jo. Menendj sibi portionem cum ................. procuratorum et conquistus fuit de portione et inpetravit licteras quod habebat portionem et ....................................................... caria cum suis literis ad Covellianam quod archipresbiter et ipse sciret si Iohanes Menendj fecerat quod dixit .... et Johanes Menendj concessit quod fecerat tunc excomunicaverunt illum et tunc Johanes Menendi ivit ad ......... dones removeret quod fecerat et interea abiit . Interrogato si Iohanes Menendj erat patronus dixit quod erat domnus. Interrogato si parrochianj erant patronj dixit quod nesciebat et dixit quod parrochiani mutabant se secundum voluerunt .....

            Domnus Arrinatus iuratus interrogato dixit quod nesciebat quis fundaverat ecclesiam Sancti Iohanis et dixit quod sciebat Johanem Menendi priorem et faciebat corpus ecclesie et dixit .... inde quod facis interrogato si sciebat aliquid de fratribus dixit quod nesciebat. Interrogato si .... erat patronus dixit quod nesciebat.

            Suerius Iohanis prior Sancti Martinj de Manta in Collo iurato et interrogato dixit quod Iohanes Menendj fecerat ecclesiam Sancti Ihanis de Manta in Collo et dedit illam domno Michaelj pacto quod daret ipse domnus Michael sibi inde partem et domnus Michaelis non tenuit pactum quod posuerat et Iohanes Menendj abstulit sibi ecclesiam et interrogato si viderat in ipsa ecclesia fratres de Arganil in possesione dixit quod viderat ibi unum fratrem sed nesciebat in quomodo stabat ibi. Interrogato si ille qui facit ecclesiam in terra ipse ... erat patronus dixit quod sic . Interrogato si patronus ecclesie potest dare ecclesiam cuilibet dixit quod sic salvo iure episcopi.

            Rodericus Petri prior de Sancto Bartolomeo iurato et interrogato si Iohanes Menendj fecerat ecclesiam Sancti Iohanis dixit quod nesciebat sed viderat illum domnum ipsius ecclesie. Interrogato si viderat in tempore Iohanis Menendj fratres de Arganil in possesione ipsius ecclesie dixit quod nesciebat. Interrogato si ille qui facit ecclesiam aut fundat erat patronus dixit sic secundum usum terre cum parrochianis salvo iure episcopi. Interrogato si patronus ecclesie potest dare suum patronatum cuilibet dixit quod sic salvo iure episcopi.

            Johanes Johanis laicus iurato et interrogato si Jo. Menendi fundaverat ecclesiam aut fecerat dixit quod nesciebat. Interrogato si viderat ibi fratres dixit quod viderat ibi unum sed Iohanes Menendj erat dominus ipsius ecclesie. Interrogato si ille quis fundat ecclesiam aut facit erat patronus dixit quod sic. Interrogato si ille qui est patronus potest dare patronatum cuilibet dixit quod nesciebat sed episcopus scit tale.

            Sugerius prior de Sancta Maria de Carantonia iurato et interrogato si Iohanis Menendj fundaverat aut facerat ecclesiam Sancti Iohanis dixit quod nesciebat. Interrogato si fratres de Arganil fuerant in posesione ipsius ecclesie dixit quod nesciebat sed viderat ibi fratres stare de Arganil et unus illorum erat clavicularius. Interrogato si erat mos quod si illa quis facit ecclesiam aut fundat erat patronus dixit quod nesciebat. Interrogato si patronus potest dare suum patronatum cuilibet dixit quod sic et iste est testis ab utraque parte.

            Petrus Petri laicus de sancta Maria Magdalena iuratus et interrogato si Iohanes Menendj et Gonsalvus Michael fecerant ipsam ecclesiam sed Iohanes Menendj perfecerat eam et senper fuerat inde dominus. Interrogato et iurato si viderat ibi fratres de Arganil dixit quod viderat ibi unum et erat claviger. Interrogato si ille quis facit ecclesiam est patronus dixit quod sic. Interrogato si erat mos quod patronus potest dare patronatum cuilibet dixit quod sic quia multociens viderat hoc accidere.

            Pelagius Petri laicus iurato et interrogato si Johanes Menendj fundaverat aut fecerat ecclesiam dixit quod nesciebat. Interrogato si erat ibi fratres de Arganil dixit quod viderat ibi priorem de Arganil et duos fratres et recessit prior et remanserunt fratres ibi tamen Iohanes Menendj fuit prior et dominus usque ad mortem suam. Interrogato si ille quis facit aut fundat ecclesiam est patronum dixit quod qui facit eam vel ....... aut hereditat est patronus. Interrogato si patronus potest dare patronatum cuilibet dixit quod sic et patronus abadare cum parrochianis et cum episcopo.

            Martinus Tourago laicus iurato et interrogato si Iohanes Menendj fundaverat ecclesiam aut fecerat dixit quod nesciebat et dixit quod viderat inde ipsum dominum usque ad suam mortem. Interrogato si viderat ibi fratres de Arganil dixit quod non. Interrogato si qui facit ecclesiam aut fundat est patronus dixit quod sic mihi videtur. Interrogato si patronus potest dare patronatum cuilibet dixit quod nesciebat.

            Suerius Calvus iuratus et interrogato si Johanes Menendj fundaverat aut fecerat ecclesiam dixit domnus Michael fecerat eam et post Johanes Menendj propulsavit inde domnum Michaelem et melioravit in illa cum suis parrochianis et fuit proinde dominus usque ad suam mortem. Interrogato si viderat ibi fratres de Arganil in possesione ipsius ecclesie dixit quod nesciebat. Interrogato si est mos quod qui facit ecclesiam aut fundat est patronus dixit quod nesciebat. Interrogato si patronus potest dare patronatum cuilibet dixit quod nesciebat.

            Gonsalvus Iohanis laicus iurato et interrogato quis fundaverat ecclesiam dixit quod domnus Michael et post recepit Iohanem Menendj ..... ipse Johanes Menendj proiecit inde domnum Michaelem per vim et per arma. Interrogato quis fecerat ecclesiam dixit quod Iohanes Menendj ........ ecclesie et tenuit eam usque ad mortem. Interrogato si fratres de Arganil fuerant in possesione ipsius ecclesie in patronatu dixit quod non sed vidit ibi unum fratrem clavicularium nomine Johanem Gonsalvi. Interrogato si est mos quod quis fundat ecclesiam aut facit esse patronus dixit quod non sine parrochianis. Interrogato si patronus potest dare patronatum cuilibet dixit quod sic cum parrochianis et dixit quod parrochiani cum Suerio Gonsalvi et cum Iohane Didaci abadaverunt ... et episcopo et iste testis ductus fuit ab utraque parte.

            ......... Garsie iuratus et interrogato pro utraque parte quis hedificavit ecclesiam dixit quod Johanes Menendj cum quodam suo consan..... clerico. Interrogato si viderat ibi fratres de Arganil in possesione vel patronatum dixit quod viderat ibi unum fratrem .... Alvarinum nomine clavicularium sed nesciebat sub quomodo stabat ibi. Interrogato quod viderat ibi dominum .......... usque ad suam mortem. Interrogato quis erat patronus dixit quod Johanes Menendj. Interrogato si est mos ........ patronus potest dare patronatum cuilibet dixit quod sic videbatur sibi quod debet dari suo patronato ... intravit ecclesiam Johanis Menendj per arma aut per vim dixit quod non sed fecit eam et de petris et de .... quomodo fuit abbadada ecclesia post mortem Iohanis Menendj aut si fuit abbadata cum ....

            Domnus Giraldus presbiter iurato et interrogato quis hedificavit ecclesiam dixit quod audierat ..... Interrogato si vidit ibi fratres de Arganil in possesione dixit quod audierat dicere .............................................................................. eam post mortem Iohanis Menendj. Interrogatus si quis facit ecclesiam est patronatus dixit quod nesciebat. Tamen secundum forum sue terre videbatur sibi quod deberet esse patronus. Interrogato si patronus potest dare patronatum cuilibet dixit quod sic.

            Petrus Suerij presbiter iuratus et interrogato quis hedificavit ecclesiam dixit quod quis hedificavit ecclesiam dixit quod Jo. Menendj . Interrogato si viderat ibi fratres de Arganil in possesione dixit quod viderat priorem de Arganil cum duobus fratres venire ad ipsam ecclesiam ........ et remanserunt ibi fratres sed nesciebat in quomodo. Interrogato si est consuetudo aut usus terre quod quis facit aut hedificat est patronus dixit quod sic. Interrogato si patronus potest dare suum patronatum cuilibet dixit ...... Interrogato si Johanes Menendj intravit ecclesiam Sancti Iohanis per vim et per arma dixit quod nesciebat. Interrogato si Johanes Menendj propulsaverat inde domnum Michaelem dixit quod audierat sed non viderat et dixit quod Johanes .............. integratus usque ad mortem. Interrogato si fuit abbadada sine fratribus post ...... dixit quod nesciebat sed vidit domnum Gonsalvum pro domno et testus qui iste productus fuit ab utraque parte.

            Decanus Egitaniensis juratus et interrogato dixit quod in principio ville nescit quis fundavit ecclesiam ........... postea tractu tenporis vidit Iohanem Menendj et domnum Michaelem presbiteros tenentes ........... sed postea fuit reedificata ecclesiam per Gonsalvum de Galiena ..... ut audivit ......... fratres de Arganil in possione ipsius ecclesie respondet quod vidit ibi ..... de Arganil ....... Johane Menendj qui erat prelatus ipsius ecclesie. Interrogato si est usus vel consuetudo si quis fundaverat vel ..... ecclesiam habebat potestatem donandi ius patronatus cuicunque voluerit respondit quod si eam ....... in proprio solo quod potest si habuerit consensu episcopi.

            Petrus Petri iuratus et interrogato quis hedificavit ecclesiam dixit quod nesciebat sed dixit quod audiverat dicere Johanem ..... quod daret hereditatem que fuit Menendj ......... ecclesiam Sancti Iohanis fratribus de Arganil. Interrogato si viderat ibi fratres de Arganil in possione ecclesie dixit quod non. Interrogato si est usus aut consuetudo terre quod qui facit ecclesiam aut fundat est patronus dixit quod sic. Interrogato si patronus potest dare patronatum cuilibet dixit quod sic.

            ..................... iurato et interrogato quis hedificavit ecclesiam dixit quod nesciebat. Interrogato si viderat ibi fratres de Arganil dixit quod viderat ibi fratres de Arganil sed nesciebat in quomodo. Interrogato dixit quod viderat idem Iohanem Menendj dominum semper et vidit quando Iohanes Menendj dabat pituariam ad Arganil annuatim. Interrogato si qui populat ecclesiam est patronus dixit quod nesciebat tamen dixit quod Iohanes Menendj fecerat ecclesiam. Interrogatus si est mos vel usus quod patronus potest dare patronatum cuilibet dixit quod sic.

(Continua)

Fonte - ANTT, Cx. mº 2, nº 4 

As Publicações do Blogue:

http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2012/09/covilha-as-publicacoes.html

http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2013/05/covilha-o-2-aniversario-do-nosso-blogue.html

Estatística baseada na lista dos sentenciados na Inquisição publicada neste blogue:
http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2011/11/covilha-lista-dos-sentenciados-na.html

Publicações sobre as igrejas no nosso blogue:
http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2014/05/covilha-as-suas-igrejas-ii.html

http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2014/03/covilha-as-suas-igrejas-i.html

http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2012/10/covilha-as-igrejas-do-seculo-xiv.html

Covilhã - As suas Igrejas II

   Pesquisando no "site" do Arquivo Nacional da Torre do Tombo (ANTT) sobre o Mosteiro de São Pedro de Arganil, verificámos que em 1187 se designava por Mosteiro de Arganil, mas mais tarde por Monasterij Sancti Petri de Arganil,  como nos aparece no documento que vamos apresentar e, posteriormente, por Mosteiro de Folques ou Mosteiro de São Pedro de Folques. Sobre a igreja de Sancti Iohanis de Manta in Collo de Covelliana sabemos que o padroado desta igreja foi doado ao Mosteiro por João Mendes, seu fundador e ainda que houve uma questão judicial em que foram partes os clérigos e paroquianos da igreja da Covilhã e o prior e frades do Mosteiro de São Pedro de Arganil de que foi delegado apostólico o bispo da Guarda (Egitânia). Publicamos hoje alguns destes documentos encontrados no espólio de Luiz Fernando Carvalho Dias.  

Arganil

Covilhã
Fotografia de Miguel Nuno Peixoto de Carvalho Dias

1-

             V. divina miseratione Egitaniensis episcopus delegatus a Summo Pontifice.

            Dilectis in Christo filiis Lubierio Iohanis priorj Sancti Martini. Roderico Petri et Petro Suarij clericis Sancti Bartolomei et Sancti Salvatoris de Covilliana salutem et benedictionem.

            Noveritis quod nos cognovimus de causa que vertebatur inter priorem et frates Monasterij Sancti Petri de Arganil ex una parte et inter clericos et parrochianos ecclesie Sancti Iohanis de Manta in Collo de Covelliana ex altera et tulimus sentenciam pro fratribus unde mandamus nobis auctoritate qua fungimur quod detis eam executionj jnpeditores et rebelles per censuram ecclesiasticam conpellendo. Quod sinon omnes hiis exequendis potueris interesse duo vestrum ea nichillominus exequantur vel saltem unus.

            Datum apud Agardiam viij.to idus Maij. In Eª Mª. CCª. Lxxxª iiijª (1246)

2- 

              Frater Velascus divina miseratione Egitaniensis episcopus.

            Universis parrochianis ecclesie Sancti Johanis de Manta in Collo de Covilliana Egitaniensis diocesis salutem et benedictionem.

            Noveritis quod nos ad presentationem venerabilium religiosorum virorum prioris et conventus Monasterij Sancti Petri de Arganil Colinbriensis diocesis qui sunt patronj ipsius ecclesie Sancti Johanis de Manta in Collo Martino Stephanj canonico ipsius Monasterij latorj presencium nobis presentato libero et absoluto ab obedientia predictorum prioris et conventus salva ordinis disciplina ecclesiam Sancti Johanis de Manta in Collo nostre diocesi vacante autoritate ordinaria confirmamus vobis omnibus et singulis percipiendo mandantes quatinus eidem Martino Stephanj tanquam priori vestro obediatis et decimas et omnia alia iura ipsius ecclesie sibi bene et fideliter persolvatis.

            Nos enjm damus eidem potestatem conpellendj pro omnibus iuribus ipsius ecclesie supradicte.

            Datum Gardie viijº jdus Februarj Era Mª CCCª Nona. (1271)

3-

              V. divina miseratione Egitaniensis episcopus delegatus a Summo Pontifice.

            Dilectis in Christo filiis priorj ecclesie Sancte Marie archipresbitero et clericis de Covilliana salutem et benedictionem.

            Cognoscentes de causa que erat inter clericos et parrochianos ecclesie Sancti Iohanis de Manta in Collo et inter priorem et fratres manasterij de Arganil super iure patronatus et rebus aliis ipsius ecclesie Sancti Iohanis consideratis rationibus per omnia et confessionibus et inspecta manda quam fecit Johanes Menendj pro anima sua Monasterio de Arganil provt habettur in sua karta sigillata sigillis autenticis adiudicavimus sentencialiter quod prior et fratres Monasterij de Arganil sint patroni ipsius ecclesie Sancti Iohanis iusticia exigente mandantes quodsi parrochianj vel clerici ecclesie predicat (?) eos impedierint in executione presentis iusticie ecclesia Sancti Iohanis de Manta in Collo sit subposita ecclesiastico interdicto. Et omnes inpeditores et rebelles excomunicationis vinculo actoritate apostolica innodabimus et penas curabimus aumentare.

            Datum apud Agardiam viijº Kalendas Maij.

4-

             Jn dei nomine.

            Hec est manda quam? . J. Menendj pro anima sua salute Monasterio de Arganil et priori domno. M. et fratribus suis concedit eis dando ius patronatus ecclesiam iuro hereditario de novo a primo fundavit lapide et cum ipso patronatu dat eis unam veniam cum suo torculari et unam almuniam cum suis fructibus et cum arboribus et cum ipsa domo quod est ibi sicut dividitur cum altera almunia quam emit de Petro Menendi et alia parte cum vinea nova per unum auclerium (?) scilicet tali conditione ut possideat illas vita sua et nec donet nec vendat eas nisi causa captivitatis vel conbultionis vel miserie jus autem patronatus ecclesie quamvis ipsa quod absit evenerint supradictum monasterium absque condicione aliqua habeat in eternum. Et hoc testamentum facere pro remedium anime sue et ut in unosquoque anno faciant illi singulariter anniversarium. Ut autem robur perpetuum hec manda obtineat et ut aliquis non possit contra ipsam venire dictam mandam fecit scribi in presenti pagina et bullari sigillo suo et sigillo prioris M. Sanctee Marie de Covellianae et J. Menendi qui tunc temporis erat vicarius. M. Egitaniensis episcopi ut prior et fratres ducant eam senper in testimonium. Et hec pagina fuit facta et bullata apud Covellianam mense Agusti sub Eª CCª Lª iijª. Regnante rege Alfonso in Portugalia. (1215 – D. Afonso II)

5-

               In Dei nomine.

            Ego V. Dei miseratione Egitaniensis episcopus delegatus a Summo Pontifice in causa que vertitur inter clericos et parrochianos ecclesie Sancti Iohanis de Manta in Collo de Covelliana ex una parte et inter priorem et fratres monasterij Sancti Petri de Arganil ex altera super iure patronatus et rebus aliis ipsius ecclesie Sancti Iohanis consideratis rationibus per omnia et allegationibus et confessionibus et intrumentis et omnibus hinc inde propositis sentenciarij iuspatronatus ipsius ecclesie Sancti Iohanis de Manta in Collo inpectare ad priorem et fratres Monasterij de Arganil et ipsos tanquam patronos esse et honorandos et tractandos.

            Actum fuit istud in Agardia in palatio dominj episcopi. Mense Aprilis viijº kalendas Maij. In Eª CCª Lxxxª. iiijª. (1246)

6-

              V. Dei miseratione Egitaniensis episcopus delegatus a Summo Pontifice.

            Dilectis in Christo filiis venerabilj concilio pretori (1) et alcaldibus de Covilliana salutem et benedictionem.

            Cognoscentes de causa que erat inter clericos et parrochianos ecclesie Sancti Iohanis de Manta in Collo et inter priorem et fratres manasterij de Arganil super iure patronatus et rebus aliis ipsius ecclesie Sancti Iohanis consideratis rationibus per omnia et confessionibus et inspecta manda quam fecit Johanes Menendj pro anima sua Monasterio de Arganil provt habettur in sua karta sigillata sigillis autenticis adiudicavimus sentencialiter quod prior et fratres Monasterij de Arganil sint patroni ipsius ecclesie Sancti Iohanis iusticia exigente mandantes quodsi parrochianj vel clerici ecclesie predicat (?) eos impedierint in executione presentis iusticie ecclesia Sancti Iohanis de Manta in Collo sit subposita ecclesiastico interdicto. Et omnes inpeditores et rebelles excomunicationis vinculo actoritate apostolica innodabimus et penas curabimus aumentare.

            Datum apud Agardiam viijº Kalendas Maij.

(1) - priori (?), prelatu

(Continua)

Fonte - ANTT, Cx. mº 2, nº 4 

As Publicações do Blogue:

http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2012/09/covilha-as-publicacoes.html

http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2013/05/covilha-o-2-aniversario-do-nosso-blogue.html

Estatística baseada na lista dos sentenciados na Inquisição publicada neste blogue:
http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2011/11/covilha-lista-dos-sentenciados-na.html

Publicações sobre as igrejas no nosso blogue:

http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2014/03/covilha-as-suas-igrejas-i.html
http://covilhasubsidiosparasuahistoria.blogspot.pt/2012/10/covilha-as-igrejas-do-seculo-xiv.html